Leczenie stomatologiczne zawsze wymaga przeprowadzenia dokładnego wywiadu z pacjentem. To na tym etapie specjalista może uzyskać wiele wartościowych informacji, w tym też, na co choruje pacjent i jakie leki przyjmuje. Zdarza się, że przyjmowanie niektórych leków może uniemożliwić przeprowadzenie pewnych zabiegów dentystycznych. W tym artykule skupmy się wpływie leków z grupy bisfosfonianów na leczenie stomatologiczne i określmy, jakie niesie to ograniczenia w stomatologii.
- Czym są bisfosfoniany i kiedy się je stosuje?
- Jaki wpływ mają bisfosfoniany na leczenie stomatologiczne?
- Jak wygląda leczenie martwicy kości szczęki u pacjentów leczonych bisfosfonianami?
- Przyjmujesz bisfosfoniany? Zadbaj o profilaktykę jamy ustnej!
Czym są bisfosfoniany i kiedy się je stosuje?
Bisfosfoniany są odpowiednikami pirofosforanu, naturalnego związku występującego w organizmie człowieka. Związki te skutecznie chronią przed utratą tkanki kostnej, co jest szczególnie ważne u pacjentów chorujących na osteoporozę. Mechanizm ich działania polega na wiązaniu się hydroksyapatytu oraz eliminacji osteoklastów – komórek przyczyniających się do niszczenia kości. Bisfosfoniany znane były już dawno temu, jednak początkowo nie znajdowały zastosowania w leczeniu pacjentów. Na szerszą skalę zaczęto je stosować w latach 90 XX wieku.
Bisfosfoniany stosuje się w leczeniu:
- pierwotnej oraz wtórnej osteoporozy,
- przerzutów nowotworowych do kości,
- szpiczaka mnogiego oraz w hiperkalcemii towarzyszącej nowotworom złośliwym,
- choroby Pageta,
- wrodzonych wady układu kostnego u dzieci,
- osteoporozy pomenopauzalna
- osteoporozyindukowanej glikokortykosteroidami
Bisfosfoniany mogą być przyjmowane przez pacjentów w formie doustnej oraz dożylnej. Sposób przyjmowania zależy m.in. od tolerancji tego leku przez pacjenta, czy zaawansowania choroby. Wyróżnia się 3 generacje leku, gdzie każda kolejna wywiera silniejsze działanie. Chociaż lek ten jest nieoceniony w leczeniu chorób układu kostnego, to stosowanie go może prowadzić również do działań niepożądanych.
Jaki wpływ mają bisfosfoniany na leczenie stomatologiczne?
Bisfosfoniany to lek, któremu poświęcono dużo uwagi w kwestii jego wpływu na leczenie stomatologiczne. Leczenie dentystyczne u grup pacjentów przyjmujących ten środek może być trudne. Pacjent zawsze powinien poinformować stomatologa o przyjmowaniu bisfosfonianów.
Jednym z niepożądanych działań wynikających ze stosowania bisfosfonianów jest martwica kości szczęki (ang. osteonecrosis of the jaw).
Martwica kości szczęki, to odsłonięcie kości w jamie ustnej trwające ponad 8 tygodni, które nie ulega gojeniu. Polekowa martwica kości jest bardzo poważnym schorzeniem. Na szczęście częstotliwość występowania tego problemu nie jest duża. Jednak przyjmowanie bisfosfonianów i jednoczesne zabiegi chirurgiczne znacznie zwiększają ryzyko.
Do czynników odpowiadających za większe ryzyko wystąpienia martwicy kości szczęki, zaliczamy:
- Zabiegi chirurgiczne
- Ekstrakcję zębów
- Protezy
- Leczenie implantologiczne
Martwica kości szczęki wynika prawdopodobnie ze zmniejszonej przemiany kości, powstawania mikrouszkodzeń, wystąpienia stanu zapalnego oraz upośledzonego gojenia.
Prowadopodobieństwo wystąpienia martwicy kości szczęki, zależy od:
- Czasu stosowania bisfosfonianów
- Dawki stosowanego leku.
Jeśli pacjent przyjmuje lek z grupy bisfosfonianów długotrwale ryzyko wystąpienia martwicy kości w jamie ustnej wzrasta. Najczęściej stan ten dotyczy pacjentów przyjmujących bisfosfoniany dożylnie, ale z przeprowadzonych obserwacji wynika, że schorzenie to występuje także u pacjentów, którzy przyjmują bisfosfoniany doustnie.
Objawy martwicy żuchwy to:
- Mrowienie
- Dolegliwości bólowe
- Uczycie palenia
- Wysięk
- Owrzodzenie
- Ruchomość zębów
- Odsłonięcie kości wokół zębodołu
- Uczucie ciężkości w szczęce
- W ciężkich przypadkach może dojść nawet do złamania kości
Należy wiedzieć, że przyjmowanie bisfosfonianów nie jest przeciwwskazaniem do leczenia zachowawczego. Możliwe jest też przeprowadzenie leczenia endodontycznego, z tym że wprowadzenie narzędzi, powinno ograniczyć się do korzeni zęba. Leczenie kanałowe może w niektórych przypadkach wyeliminować konieczność ekstrakcji zęba, gdzie usuwana jest wyłącznie korona, a korzeń pozostaje.
Jak wygląda leczenie martwicy kości szczęki u pacjentów leczonych bisfosfonianami?
Leczenie martwicy kości szczęki u pacjentów przyjmujących bisfosfoniany jest skomplikowanym zadaniem. Co ważne nawet odstawienie tego leku nie zawsze przynosi odczekiwane rezultaty, a w niektórych przypadkach poprawa, może być niewielka. Usunięcie zajętej martwicą kości także nie u każdego pacjenta pozwala na wyleczenie tego problemu. Niekiedy zabieg ten jest przeciwwskazany.
Dosyć często leczenie martwicy kości polega na stosowaniu płukanek o działaniu antyseptycznym, antybiotyków, oczyszczania miejsca, gdzie doszło do zmian.
Przyjmujesz bisfosfoniany? Zadbaj o profilaktykę jamy ustnej!
Zaleca się wyleczenie zębów i przeprowadzenie niezbędnych zabiegów jeszcze przed rozpoczęciem leczenia bisfosfonianami. Pozwoli to uniknąć ewentualnych powikłań w postaci martwicy kości szczęki Oczywiście zabiegi nieinwazyjne nie powinny wpływać na opóźnienie rozpoczęcia terapii bisfosfonianami.
Jeśli jednak pacjent już przyjmuje leki z tej grupy koniecznie, musi o tym poinformować stomatologa. W przypadku pacjentów leczonych bisfosfonianami kluczowa jest profilaktyka. Regularne wizyty u stomatologa pozwolą w porę wychwycić i wyleczyć nieprawidłowości, które w dłuższej perspektywie czasu doprowadziłyby do poważnych problemów stomatologicznych. To z kolei mogłoby się wiązać z potrzebą przeprowadzenia inwazyjnych zabiegów chirurgicznych, a tego podczas długotrwałego stosowania bisfosfonianów lepiej unikać.
Pacjent powinien, zatem pozostać pod ścisłą kontrolą dobrego i doświadczonego stomatologa.
